Mun lo be kɛ ka mɔgɔw faga? Yala a be se ka kɛ mɔgɔ wɛrɛw ye wa?

Oct 29, 2025 ci

Fiɲɛ kalaman min be boli, o be jati i n’a fɔ fɛn minw ka teli ka ja. U b’u jigi la fiɲɛ gwansan kan min be tagamana ka don a kɔnɔ walisa ka funteni mara yɔrɔ bɛɛ la. O labɛn be dɛmɛ don tiɲɛn na ka ja ani ka kɛnɛya sɔrɔ tuma bɛɛ. O ye, cogo min na tuni taasuma be se ka kɛ fɛn caaman ye yɔrɔ min na i b’a don yɔrɔ min na. Ni boon lɔyɔrɔ n’a labɛncogo bɛɛ be sabati, masin be baara kɛ k’a sɔrɔ a ma yɛlɛma ani a be tiɲɛ tuma caaman na.

Tunɛli taaburuw mako be labɛn dɔw la walisa k’u seko bɛɛ kɛ. A fɔlɔ, dugukolo kan, a ka ca a la, a kɔrɔtanin lo kosɔbɛ. I ka ɲi k’o taaburuw bila yɔrɔ dɔ la min ka ɲi ani a ka ɲi ani a be tigɛtigɛ ani ka fɛɛn bɛɛ to a nɔɔ na. Ni dugukolo be yɛlɛma wala n’a be yɛlɛma, yɛrɛyɛrɛw be yɛlɛma n’u be baara kɛ ani k’u fili ka fara bɔli ɲuman kan.

O kɔ, fiɲɛbɔyɔrɔ fana lɔyɔrɔ ka bon. O taaw be funteni ni gazi caaman bɔ k’u to baara la. Fiɲɛ barikaman b’u lamini na, o be koow bali ka gwan kojugu ani a be se ka tiɲɛ o boon kɔnɔ. A yɛrɛ be minanw dɛmɛ ka wagati caaman kɛ. Tiɲɛn na, tɛrɛn caaman be na n’u yɛrɛ ka filɛrifɛnw ye minw lɔra.

Funteni ni jimanya hakɛ fana ka kan ka to k’a filɛ ni jaabi ɲumanw be sɔrɔ. Lamini min be to ka kɛ i n’a fɔ o min b’a to taa be se ka la a la ani a be fɛɛn dɔw fisaya minw be bɔ a la. Funteni minw be yɛlɛ kojugu, o be se ka kɛ sababu ye ka gwɛlɛya caaman sɔrɔ o yɔrɔnin bɛɛ. Flip fan fɛ, n’a nɛnɛna kojugu, buru dilan tɛ baara kɛ ka ɲɛ fewu. Ni nɛnɛ be yɛlɛma ka bɔ yɔrɔ la, o masin be kɔrɔ joona ani jii be yɛlɛma kɔnɔna na. O be ɲɔgɔn sɔsɔ ni jacogo ɲuman ye cogo tigitigi la.

I b’a fɛ fana k’i yɛrɛ tanga fɛɛn o fɛɛn ma min be se ka tasuma minɛ taara gɛrɛfɛ. O yɔrɔw be funteniba bɔ u ka fɛɛnw na walisa ka baara kɛ. Funteni minw be sɔrɔ a kɔnɔ, u ye degere kɛmɛ caaman wala u ɲɔgɔn sɔrɔ k’a sɔrɔ u ma dɛsɛ. Hali ni nɛnɛ be se ka kɛ joona ani kɛnɛma, tasuma be se ka yɛlɛma. Fɛɛn minw be se ka yɛlɛma yɛlɛma, u be datugu ni farati ye. A be koo jugu dɔ bila lafiya la dilan wagati la.

Sankololafɛnw be to ka kɛ nafaman ye o sigicogo bɛɛ la fana. Fɛɛn caaman minw be kɛ ka ja, i n’a fɔ dumunifɛnw wala mɛdiw wala ɛlɛkitoronikifɛnw, fɛn minw tɛ se ka kɛ, u tɛ se ka kɛ. Tuma caaman na, o kɔrɔ ko baarakɛyɔrɔ min tɛ buguri bɔ a daminɛ na ka taga a laban na. Ka fara o kan, n’o yɔrɔ fanin be nɔgɔ ni nɔgɔ la, taara be bɔ joona joona. Ladonni be laban ka wari caaman sɔrɔ wagatijan kɔnɔ fana.

A laban, yɔrɔ dɔ, fiɲɛ barikaman, funteni ɲuman ani yɔrɔ sumanin, yɔrɔ min be bɔ fɛɛn jenininw na, ani yɔrɔ min labɛnnin lo, o bɛɛ be kɛ ɲuman sigicogo ɲuman ye ni fiɲɛ kalaman ye. O koow b’a yira minanw be to ka lɔ wagati min na. U fana be ni fɛɛn barikamanw ye ani u be koow to ka ɲɛ.